Over cijfers, regeringsonderhandelingen en goede wil

Soms maken cijfers zaken duidelijker, soms verdoezelen ze de realiteit. Je mag de werkelijkheid niet uit het oog verliezen.  Het is een waarschuwing die we vaker horen.  Op zijn minst geeft dit de onbetrouwbaarheid van onze perceptie van de werkelijkheid weer.  Cijfers spelen een hoofdrol in deze.  Ze laten je toe nagenoeg alles te bewijzen, daar ze steeds maar een deel van de waarheid laten zien; dat deel dat de cijferaar wil dat je ziet.

En zo ontstaan reuze denkfouten.  Zo ontstaat er een werkelijkheid die – door cijfers bewezen – los staat van de realiteit van elke dag.  De grote cijfer valkuil van onze regeringsonderhandelaars en politici in het algemeen.  U zal waarschijnlijk, net als ik, nog moeilijk kunnen volgen.  Laten we de zaken eens in analogie bekijken, en zien of wij een oplossing kunnen vinden.

Stel dat…

U en uw partner willen wat meer zelfstandigheid in uw relatie (hypothetisch natuurlijk).  En beiden moet u voor de kinderen zorgen, die absoluut zeker zijn dat ze te weinig centen krijgen. (minder hypothetisch, weet ik als vader van drie).

Goed, u begint met elkaar te spreken.  U heeft een schuld die bijna even groot is als uw jaar inkomen (uw persoonlijk bruto nationaal product).  Bovendien geeft u per jaar meer uit dan uw jaarinkomen (uw persoonlijk begrotingstekort).  Om de zaken nog ingewikkelder te maken, dringt uw bank (uw Europa) er op aan om snel een plan op te stellen om de zaken recht te trekken.

Fout een, de cijfers nadien

Het zal wel duidelijk zijn dat uw gezin op een catastrofe afstevent, behoudens u snel en adequaat ingrijpt.  Dus, u begint te spreken over wat u het meest na aan het hart ligt.  U begint te spreken over hoe u beiden meer zelfstandig kunt leven, zonder te scheiden.  Uw insteek?  De kinderen moeten meer krijgen, en geen van de twee mag verarmen. (u mag zelf bepalen welk landsdeel u bent, en de kinderen zijn natuurlijk ons hoofdstedelijk gewest).

U neemt hier ruim de tijd voor.  Zeer ruim de tijd.  Inmiddels blijven andere problemen onaangeroerd.  Meer nog,   U mist een promotie en uw inkomsten dalen, omdat uw werkgever merkt dat u niet meer werkt zoals het hoort.  Maar geen van u twee wil het met minder doen, ondanks dat u door de gewonnen vrijheid zelf kan bepalen hoeveel u gaat verdienen door meer te werken of beter te beleggen.

Wanneer u eindelijk klaar bent met het beschrijven van uw toegenomen zelfstandigheid en de kinderen meer beloofde, zonder zelf in te leveren, dan gaat u de financiële situatie bekijken (inmiddels zijn we meer dan anderhalf jaar verder).

Fout twee, cijfers en wensen

U hoort van iedereen in uw omgeving dat het dringend tijd wordt, dat er ook eens aan de financiële situatie gedacht wordt.  Dus, vol goede moed gaat u aan de slag.  U stelt een deadline op voor uw bankiers, schuldeisers, familie en begint te spreken met elkaar.  In plaats van samen de basis problemen te bespreken, bespreekt u uw wensen voor de toekomst en probeert de cijfers daaraan aan te passen.

U heeft nochtans tal van manieren om uw financiële situatie te verbeteren.  U zou de tuinman wat minder vaak kunnen laten komen en zelf het gras maaien.  U zou die dure benzine verslindende 4X4 kunnen wegdoen en een zuinigere en goedkopere wagen kunnen kopen.  U zou zelf kunnen strijken en wassen, u zou zuiniger met energie en water kunnen omgaan, u zou prioriteit kunnen geven aan schulden afbetalen (en zo intresten uitsparen) in plaats van die laatste nieuwe tablet te kopen.  Er zijn vele mogelijkheden.

Fout drie, cijfers en geloofwaardigheid

Maar u bent slimmer, u voorziet een loonstijging als oplossing voor de problemen.  Alleen moet u nu nog uitmaken wie daarvoor zal zorgen.  Verder beslist u dat u het binnen twintig jaar, wanneer u met pensioen gaat, met iets minder zal doen.

Bovendien voorziet u minder uit te geven aan dokterskosten,  u gaat minder uitgeven aan goede doelen.  Tot slot besluit u uw buren, die een stukje van uw tuin huren, u twee maal zoveel zullen gaan betalen (zo heeft u ook uw eigen nucleaire rente).

Twee jaar later is uw plan klaar.  Het is onderbouwd door cijfers.  Het is uitgesproken en – alhoewel niet van harte – een gedeelde visie van u beiden.  Vervolgens stapt u naar uw schuldbemiddelaar en legt hem het plan voor.  Indien u zelf mocht oordelen over dit plan en de aanpak, wat zou u er van denken?