Bedankt allemaal

Het boekje ‘Inspirerende verhalen’ is inmiddels meer dan 10.000 maal gedownload via de diverse fora waarop het beschikbaar is.  Het is stond vijf weken lang op nummer een in de bestseller lijst van iTunes bij gratis management boeken.  Het wordt inmiddels op meer dan dertig websites aangeboden.

Dat is meer dan ik verwacht had.  Het idee kwam er bij een coaching gesprek met Thor (een van die geweldige brandmanagers bij RA, bedankt Thor).  Bij het verduidelijken van iets gebruikte ik een van die verhalen en het idee kwam naar boven om er een boek van te maken, van al die verhalen.  Wel, dit is het resultaat.  De opvolger; ‘management lessen uit de praktijk’ is inmiddels ook opgenomen in de iTunes store en de eerste cijfers (sinds gisteren) geven aan dat ook dit boekje vlot gedownload wordt.

Ik heb behoorlijk wat reacties gekregen op het boekje.  Verhalen werken duidelijk zeer goed.  Bij een toevallig gesprek met een CEO (die een grote fan van het boekje blijkt te zijn) kwam het idee naar boven een verhaal te schrijven over de weg die een manager moet afleggen om de top te bereiken en de obstakels die men daarbij kan tegenkomen.  Wel, ik vind het een prima idee en begin er aan, vandaag nog.

U kan het verhaal hoofdstuk per hoofdstuk vinden op deze blog.  Nadien vatten we het samen in een eboek.  Dus voor alle liefhebbers van verhalen, vandaag of morgen zal u het eerste hoofdstuk hier kunnen vinden.  Het boek krijgt de titel ‘de lange reis’ mee.  Ik hoop dat jullie er even veel van genieten als van de vorige boekjes.

Incompetentie loont!

Stel u voor.  U bent verantwoordelijk voor een project binnen uw organisatie.  U faalt, en brengt uw bedrijf aan de rand van de afgrond.  Wat gebeurt er dan?  Indien u voor een bank werkt en Kweku Adoboli heet, dan wordt je aangeklaagd (weet u nog, de trader die voor twee miljard verliezen zorgde bij UBS), of indien uw naam Kerviel is (de Franse trader die er in slaagde vijf miljard te verliezen), dan gaat u naar het cachot.

Dat hebben Banken dus wel goed gedaan.  Ze durven hun eigen mensen aanpakken.  Of niet?  Zoals steeds is de waarheid genuanceerder.  Kerviel en Adoboli zijn maar kleine garnalen, ongeacht de grootte van de bedragen die men het toevertrouwde.  De echte kunst bestaat er in om een topfunctie te versieren.  Daar bent u veilig.

Pierre Richard, voormalig topman van Dexia weet er alles van. Hij zorgde voor de koers die Dexia fataal werd…  Heel wat meer verliezen en schade dan de luttele miljarden van de traders.  U zou denken dat de banken even genadeloos voor hem zouden zijn (of nog heftiger zouden reageren).  Maar niets van dat alles.  Hij was slimmer.

Deze man slaagde er in zijn incompetentie beloond te zien met een jaarlijkse bonus van om en bij het half miljoen, die tot 20 jaar na het einde van zijn job wordt uitbetaald.  Een extra pensioentje van 10 miljoen euro.  Ik begin te begrijpen dat banken die je een pensioenspaarplan aanraden dat echt en oprecht menen.  Alleen betekend dit voor hen iets heel aders dan voor u en mij.

Indien u zou denken, ‘dat is afgesproken toen hij werd aangenomen, dan heeft u het mis. In 2004 besliste de Raad van Bestuur, op voordracht van het remuneratiecomité, een aanvullend pensioenfonds te stichten voor de toenmalige CEO (Pierre Richard dus). Sinds zijn pensionering  ontvangt Richard daardoor gedurende 20 jaar een supplement van +/- 500.000 euro per jaar bovenop zijn wettelijk pensioen. (75% van zijn vroegere loon).

Dus, wanneer u een project opzet binnen uw organisatie, jammerlijk faalt en uw bedrijf naar de rand van de afgrond brengt, dan weet u nu wat te doen.  En, even terzijde, indien  Dexia, fel geplaagd door tal van problemen, en in groot risico van zijn verplichtingen niet te kunnen nakomen (ook niet versus hem?), dan is er nog geen probleem, wij staan immers borg voor deze incompetente bende.  Dan betalen u en ik rustig verder zijn bonus.

Wat denkt u?  Zou het hem niet mooi staan ons een bedankbriefje te sturen, of een verjaardagskaart?  Of, op zijn minst een teken van appreciatie te tonen?  Ik denk dat we er lang op mogen wachten

Cijfers en topverkopers; Belfius boven

Stel je volgende situatie even voor.  Je koopt een bedrijf voor 6 miljard, je beloofd je tevens voor 60 miljard garant te stellen indien de verkoper zijn andere verplichtingen niet kan nakomen.  Het bedrijf dat je koopt maakt 1,6 miljard verlies.  Wat je nu moet doen, is iedereen ervan overtuigen dat dit een winstgevende deal is.  Hoe doe je dat?

Onmogelijk?  Niet voor iedereen.  Yves Leterme slaagde er in dit te doen.  En, wij geloofden hem.  Meer nog, we wenste hem proficiat met de resolute en degelijke oplossing die hij voor Dexia had gevonden.  Zouden wij gewone stervelingen ook met dergelijke logica weg komen?

Eigenlijk komt het neer op het volgende; je stapt naar een bank toe.  Je wil een huis kopen, maar je hebt er geen geld voor, noch een waarborg.  Je laat de bank jou veel te veel geld lenen, en laat de bank zelf tekenen voor een waarborg, ten belopen van 10 maal de kostprijs van het huis. Die waarborg staat niet alleen voor de terugbetaling van je lening, maar ook voor de andere schulden die je hebt. Vervolgens laat je de bank aan iedereen die het wil horen verkondigen dat ze een goede deal gesloten hebben.

Hoe groot denkt u dat de kans is dat dit lukt?  Juist, ik denk het zelfde.  Yves heeft zich in de luren laten leggen.  Moesten we Dexia kopen?  Misschien, waarschijnlijk zelfs.  Het belang van de spaarders, weet u nog?  (en sommige aandeelhouders, wat ons nog eens een arm en een been gekost heeft).

En KBC, en Fortis, en….  Alhoewel het zeer duidelijk is dat er in de bankenwereld fouten gemaakt zijn, is er niets veranderd.  Boni blijven uitgekeerd worden voor mensen die geen resultaten behalen (in tegendeel).  De schuld ligt immers niet bij hen.  Het is de schuld van; de markt, het irrationele gedrag van de beleggers, de complexiteit van de producten, de politici… vul maar in naargelang welke CEO u hoort spreken.

Ondanks dat we miljarden investeerden (u en ik), lijken we te accepteren dat alles business as usual is.  Geen bijkomende controle, geen regelgeving, niets.  De zelfde mensen, de zelfde gewoonten. Soms denk ik dat we beter een ervaren schuldbemiddelaar van het OCM als CEO van die banken moeten aanstellen.  Ze kosten veel minder en leveren betere resultaten af.  Maar niets van dat alles.  De bankiers blijven de wereld regeren, zonder gestoord te worden of zelfs maar op de vingers getikt te worden.

En nu zijn we helemaal gek geworden.  Nu lenen we aan deze heren via de ECB meer dan 500 miljard aan 1% rente.  Wat gaat men hiermee doen?  Goed zou zijn dat dit in staatsobligaties gestoken zou worden en in de lokale economie via leningen aan bedrijven.  Maar we weten wat er mee gaat gebeuren: risico beleggingen met mogelijk hoog rendement.  Het oplossen van korte termijn cashflow problemen, het uitstellen van structurele hervormingen.  Wij betalen dus opnieuw voor hun feestje.

En we klagen over de prijzen in de supermarkten, over energie en telefoon facturen die te hoog zijn, over twee jaar extra werken…  Maar het fundament van onze samenleving (de financiële onderbouw) daar blijven we angstvallig van weg. (Waar blijft het idee van Vande Lanotte enkele maanden geleden?  Ik hoor er niets meer van).

Maar ja, nu hebben we Belfius.  Ik moet zeggen de naam en het logo zijn goed gekozen.  BElgië zal de FInanciële misère van Dexia mogen oplossen, en dat betekend US (wij dus).  Zelfs de kleur van het logo (rood, zoals de verliezen van dexia bank) past er perfect bij.

Wel, Yves had gelijk.  Het was een winstgevende operatie, hij vergat er alleen bij te vertellen dat die winst niet voor ons was, maar voor de banken. Ik denk dat ik de volgende keer dat ik een lening nodig heb, Yves ga vragen mee te gaan naar de bank.  Hij kan wat niemand anders kan.  Voor mij is hij de absolute topverkoper van het afgelopen jaar.

Spoorstakingen en regeringsonderhandelingen

Ik weet niet op het u is opgevallen, maar er is een duidelijke overeenkomst te vinden tussen de spoorstakingen en de regeringsonderhandelingen.  In beide gevallen zorgt het verschil in visie en de onmogelijkheid om de standpunten van de ander zelfs maar te erkennen voor een padstelling die het ganse land gegijzeld houdt.

Toeval is, dat ze zich op de zelfde dag manifesteren. De ene kunnen we aan den lijve ondervinden, door fileleed, de andere zullen we snel gaan ondervinden in een eindeloos traject van bijzondere maatregelen, verkiezingen, heronderhandelingen enzovoort.

Maar beiden hebben een fundamentele invloed op ons leven, onze welvaart en onze manier van omgaan met elkaar. En beiden gaan over het zelfde item; collectieve solidariteit ten alle kosten of individuele verantwoordelijkheid.

Voor de twee is iets te zeggen.  Leven in een wereld waar we allemaal verantwoordelijkheid dragen voor elkaar, en dus bijspringen wanneer de ander in nood verkeerd, is een goede zaak.  Het biedt ons allemaal de mogelijkheid om ook in moeilijke omstandigheden op menswaardige manier te overleven.

Nadeel aan deze vorm van solidariteit, is het gebrek aan persoonlijke verantwoordelijkheid hierin.  Het laat doe dat mensen van minder goede wil het maximale voor zichzelf zoeken met een minimale bijdrage aan het geheel, met andere woorden het profitariaat.  Een vorm van zelfzuchtigheid die haaks staat op het idee van solidariteit.  Dit waar Vlaamse partijen angst voor hebben, en dit willen ze corrigeren, door een responsabilisering in te voeren.  Ofwel heeft de gever recht op controle en sturing van de ontvanger (wat men absoluut niet wil), ofwel wordt de ander zelf verantwoordelijk en wordt de solidariteit beperkt, wat nu voorligt.

Gelijklopend zoeken de vakbonden het maximale voor hun leden, ten koste van de rentabiliteit van de NMBS.  Vanuit een overheidsinstelling (die de NMBS ooit was) mag dit een begrijpelijke redenering zijn.  Maar in een geliberaliseerde omgeving, is dit wel even anders, nu worden de marktmechanismes belangrijk.  Indien er geen resultaten geboekt worden, zullen de banen snel verdwijnen, zal de marge verdwijnen en uiteindelijk zal men slechter gediend zijn.

Individuele verantwoordelijkheid is ook een goede vorm van leven.  Je wordt gedwongen de zaken zelf in handen te nemen.  Je leert er van, je groeit en wordt beter en kan genieten van de vruchten van je eigen inspanningen.  Een prima leven voor de sterkeren, maar een hel voor de zwakkeren.  Dat is wat de Franstalige partijen vrezen.  De minder sterke regio’s zullen inboeten en de sterkere worden sterker.  Het is geen hebzucht, maar een begrijpelijke visie, waarin de economisch zwakkere niet naar zijn eigen troeven kijkt, maar naar hetgeen men kan verliezen. 

Gelijklopend wil de NMBS de noodzakelijke flexibiliteit om de toekomst van het bedrijf te vrijwaren, ten koste van de ‘zekerheid’ van de huidige en toekomstige werknemers.  De betere zullen blijven en sterker worden, de zwakkeren vallen er uit.  Een harde, onontkoombare economische realiteit.

Samen bouwen aan een toekomst, wat zowel onze politici als de werknemers en directie van de NMBS moeten doen, verondersteld een goed begrip van de bezorgdheden van de ander en zijn kijk op de toekomst.  Het lijkt mij dat dit ontbreekt op beide gebieden.  Een gezamenlijke toekomstvisie, een idee van waar men naar toe wil.  Misschien een tip voor onze Koning en de bevoegde minister.  Vooraleer te gaan onderhandelen over de invulling van een regeerakkoord, is het misschien belangrijk een externe onderhandelaar het veld in te sturen om een gezamenlijk toekomstbeeld op te bouwen, waar iedereen zich achterkan scharen.  Dan kan men vanuit een gelijklopen begrip van de situatie voor een invulling zorgen.

Communicatie werkt niet vanuit een eenzijdig standpunt, dan wordt het manipulatie of erger.  Dat zal steeds onvrede oproepen en zorgen voor verbittering, verharding en de onmogelijkheid om tot een compromis te komen.

Bepaal eerst samen hoe men wil dat de toekomst eruit zal zien, niet in concrete cijfers en regels, maar in een helder concept.  Daarna samen voor de invulling zorgen, is het recept bij uitstek om deze padstelling te doorbreken.

Geslepen messen

Geslepen messen, zoveel is zeker.  Met de deadline in zicht maken de deelnemers zich op voor de zoveelste ‘eindstrijd’. Overal om ons heen barsten de BHV discussies weer op. Iedereen lijkt er wel een eenvoudige, duidelijke oplossing voor te hebben.

Het is met zoveel moeilijke uitdagingen geen eenvoudige klus.  Van op afstand lijkt het eenvoudig.  Bovendien weten we weinig meer dan wat algemene boutades, politieke onzin en soms klinkklare leugens.  Want vergeet niet dat de belanghebbenden vaak proberen ons te overtuigen met slogans, over vereenvoudigde uitspraken, emotioneel goed liggende kreten en halve waarheden of onjuistheden.

Het is een spel dat we allemaal spelen, wanneer we denken ons gelijk te moeten halen.  Op dat moment vergeten we dat het samengaan van verschillende inzichten meestal een betere oplossing biedt dan de enkelvoudige visie van een partij.

Daar waar we met zijn allen de kans hebben om vanuit een concrete uitdaging een betere situatie te realiseren, kiezen we er bijna steevast voor om ons eigen visie door te drammen, het gevolg?  Een zinloos, duur en tijdrovend conflict.

Mocht u denken dat wij als verstandige mensen hier met enig afgrijzen naar zouden kijken, dan vergist u zich!  We supporteren deftig mee, ongeïnformeerd en zonder er echt belang bij te hebben. We gaan uit van het principe van standvastigheid.  Een invalshoek die zegt dat je de eerder ingenomen stelling ten alle prijzen moet verdedigen.  Met andere woorden, en vertaalt naar de politieke realiteit, ongeacht de realiteit, moet je ten alle kosten je gezicht bewaren en niet toegeven, zelfs niet al heb  je op sommige punten ongelijk.

Het concept van zero based thinking is duidelijk nog niet doorgedrongen in deze wereld.  Bij zere based thinking, maak je tabula rasa met alle standpunten die zijn ingenomen.  Je bekijkt de situatie zoals ze is, en stelt je de vraag ‘met alles wat ik nu weet en alles wat er gebeurde, hoe zou ik de zaken op de best mogelijke manier aanpakken.  Dan ga je beslissen wat er in ideale omstandigheden zou gebeuren, dan pas neem je een beslissing, los van eerder ingenomen standpunten.

Het recht om van mening te veranderen, daar gaat het om.  Het is meer dan een recht, het zou een plicht moeten zijn.  Meningen en stellingen die we innamen, verplichten ons bijna elk nieuw feit in de oude context te interpreteren.  Het gaat voorbij aan fouten en verkeerde inschattingen die we ooit maakten.

Van mening veranderen, wil zeggen dat we de situatie heroverwogen hebben in het licht van nieuwe informatie, nieuwe ontwikkelingen, veranderende omstandigheden.  Het is een noodzaak om te slagen in wat we ook ondernemen.  Want, laten we eerlijk zijn, vaak hebben we het mis.  De ‘American Management Association’ berekende bij een onderzoek bij topmanagers van de Fortune 1000 bedrijven, dat managers het in 70% van de gevallen mis hebben.  Niet erg, dat toont alleen maar aan dat het ook mensen zijn. Het verschil tussen succesvols gevolg verloren ze bergen minder tijd aan zinloze conflicten.  Nog belangrijker, zij slaagden erin om hun bedrijven tot succes te brengen.

 Wanneer managers binnen een micro omgeving, met een veel kleiner aantal parameters waarmee ze rekening moeten houden, het zo vaak mis hebben, hoe zou het dan zitten met onze politici?  Zij werken binnen een veel ruimere omgeving.  Er zijn een veelvoud van veranderende parameters.  Maar ik heb zelden een politicus horen zeggen dat hij iets verkeerd interpreteerde, dat hij of zij een fout maakte.  Dogma alom.  Iedereen heeft steeds gelijk.  Dat anderen een andere inschatting maken van de situatie lijkt aan hen voorbij te gaan.

Tijd voor een nieuwe politiek?  Zeker.  Een politiek waarbij geen symbolen, maar realiteiten en oplossingen voorop staan.  Een politiek met politici die niet hun gelijk willen halen, maar resultaten willen opleveren voor hun aandeelhouders.  Voor ons dus.

Het conflcit van de eeuw

Soms heb je de indruk dat wij mensen enkel kunnen leven bij de gratie van dispuut.  Zinnig of onzinnig.  Zo hebben China en Nepal vandaag – na een jarenlange twist – eindelijk een gezamenlijk standpunt ingenomen.  Nu ja, gezamenlijk?  Ze hebben besloten om na tientallen jaren  eindelijk elkaars standpunt te erkennen, zonder hun eigen standpunt op te geven.

Wat is dat heikele twistpunt dan, zal u zich afvragen?  Wel, het gaat over de hoogte van de Mount Everest.  Is de hoogste berg ter wereld nu 8848 meter hoog (de visie van Nepal) of 8844 meter (zoals China meent te weten).

Een leuk, maar onzinnig dispuut, gezien de berg jaarlijks groter wordt door de tektonische plaatbeweging van de aardkorst.  Zoals elke ‘waarheid’, zal ook deze al lang door de realiteit achterhaald zijn.  Maar in twee naties, geplaagd door honger, overstromingen, ziekte en dies meer, lijkt het mij een wraakroepende verspilling van geld tijd en energie om een dergelijke discussie binnen een officieel (lees zeer duur) kader te voeren.

Dit soort dispuut zie jen overal om je heen.  Van de onzinnige ‘Sharia in Belgium’ beweging een lezing van Benno Barneveld gaat verstoren, zonder ook maar enig idee te hebben waar het over gaat, tot de immers leuke maar o zo kostelijke grollen rond BHV.

Belangrijk?  Niet echt.  Duur? Dat wel. Maar we leven er voor.  Conflicten interesseren ons dermate dat we ze zelf even regelmatig uitlokken, als een hongerige wolf die achter konijnen aan loopt. Is het een soort profileringdrang die ons dwingt om telkens opnieuw te laten merken dat we anders zijn dan de anderen?

Het eigen gelijk als belangrijkste onderdeel van onze identiteit.  Daar komt het op neer.  De onmacht of onkunde om een identiteit te verwerven voor onszelf, zonder deze in het vuur van een conflict te smeden.

Op zijn minst een thema om even over na te denken.